Đề Xuất 12/2022 # Đọc Hang Động Ma Quái / 2023 # Top 21 Like | Duhoceden.com

Đề Xuất 12/2022 # Đọc Hang Động Ma Quái / 2023 # Top 21 Like

Cập nhật nội dung chi tiết về Đọc Hang Động Ma Quái / 2023 mới nhất trên website Duhoceden.com. Hy vọng thông tin trong bài viết sẽ đáp ứng được nhu cầu ngoài mong đợi của bạn, chúng tôi sẽ làm việc thường xuyên để cập nhật nội dung mới nhằm giúp bạn nhận được thông tin nhanh chóng và chính xác nhất.

Sau khi ban tổ chức gửi gợi ý thứ hai đến, lớp hoàng đạo đã vô cùng phẫn nộ khi cảm thấy gợi ý đưa ra rất rất rất rất rất cộc lốc. Vì suy nghĩ nhiều sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe và tinh thần của con dân, nên các sao quyết định tiếp tục đi đến khu trung tâm. Trên đường đi, tất nhiên sẽ vô tình gặp và cố tình đuổi theo một số con quái thú để “săn” thẻ hồi sinh. Song Tử cầm trên tay 5 tấm thẻ hồi sinh mà mọi người cất công giành được, cười ha ha nói: – Ay da, chúng ta thu hoạch được nhiều như vậy, không biết khi cuộc thi kết thúc nên làm gì đây ta? – Năm thẻ à? Ừm… Như dậy là được một chiệu yên tiền thưởng dồi a~ _ Nhân Mã vừa gặm một miếng bánh ngọt cô lấy từ tảng đá, nhồm nhoàm nói Bạch Dương đưa khăn giấy cho cô, Ma Kết đứng bên cạnh cằn nhằn: – Haizzz, con gái con đứa, vừa ăn vừa nói là bất lịch sự! Nhân Mã gật gật đầu rồi lại tiếp tục chuyên môn gặm bánh. Thiên Bình uống một ngụm nước, nhìn bản đồ trên tay, nói: – Chúng ta sắp đến khu vực trung tâm rồi này. Không xa nữa đâu. – Ồ, thế thì tốt. _ Sư Tử nói Các sao đi tầm 5 phút sau thì thấy một cảnh vô cùng hoành tráng. Một khu đất vô cùng hoang tàn, dao, gươm, châm độc, búa,… Các loại vũ khí văng tứ tung, vài thanh gương còn bị gãy đôi găm vào thân cây. Cây cỏ xơ xác vô cùng, có cây bị gãy cành, thậm chí cả thân cây còn bị ngã rạp xuống đất, hoa cỏ bị dẫm nát. – Ở đây đã xảy ra một trận chiến à? _ Cự Giải nhìn xung quanh

– Thật kinh khủng, từ trường nào ấy nhỉ? _ Xử Nữ thắc mắc – Chắc là trường D bị loại ngay đây, mây cái cây còn bị ngã đôi, cứ như chúng ta đang đứng ở hậu trường một bộ phim bom tấn vậy. _ Bảo Bình ngó ngang ngó dọc _ Chúng ta nên đi tiếp thôi, có lẽ hang động ở ngay phía trước. Mọi người gật đầu rồi tiếp tục đi qua khỏi “bãi chiến trường”, quả đùn như những gì Bảo Bình nói, hang động chứa viên kim cương xanh đang ở ngay trước mắt họ. Các sao bật đèn phim của đồng hồ thông minh lên rồi cùng nhau tiến vào bên trong. Khác với những hang động khác, hang động này vô cùng yên tĩnh, nó cũng không quá tối, xung quanh vách hang lấp lánh những ánh sáng le lói của những viên kim cương đủ màu, duy chỉ không có màu xanh. Vào sâu bên trong, những ánh sáng ấy dần ít đi rồi mất hẳn, chỉ còn lại ánh sáng từ đồng hồ thông minh và tiếng bước chân của lớp hoàng đạo. Đột nhiên phía sau truyền đến tiếng thở phì phò, âm thanh vô cùng trầm thấp và… hoang dã. Kim Ngưu rọi đèn ra phía sau, gương mặt của một con hổ to khủng bố hiện ra, nó một bộ lông màu trắng thật thuần khiết, nhưng biểu cảm của nó thì không thuần khiết chút nào. Nó gầm lên một tiếng rõ to đánh thức các sao đang bất động, Xử Nữ nhanh chóng hét lên: – Chạy mau!!! Không suy nghĩ gì nhiều, mọi người co cẳng bỏ chạy, Nhân Mã nhanh chóng rãi Makibishi xuống đất, con hổ khổng lồ dẫm lên đống Makibishi nhưng không hề hấn gì. Nhân Mã vừa rãi Makibishi vừa nói: – Trời ạ! Da nó làm bằng sắt à??? Không si nhê gì với nó luôn!!! – Nhanh lên! Phía trước có ánh sáng kìa! _ Ma Kết hồng hộc nói lớn Các sao nhanh chóng chạy tới nơi có ánh sáng, nơi đây cứ như một thành phố dưới lòng đất, những kiến trúc cổ xưa bị đổ vỡ khiến người ta liên tưởng đến thời chiến tranh. Các sao chạy bán sống bán chết tìm một chỗ núp để phục kích con hổ xinh đẹp trời đánh thánh vật. Con hổ to lớn đi vào tới đây liền dừng lại, nó không chạy nữa mà bình tĩnh quan sát xung quanh, nó thi thoảng lại cúi đầu xuống rồi lại ngoảnh đầu lên như đang đánh hơi. Nhanh chóng nó đã dần đi tới gần nơi ẩn nấp của Thiên Yết.

– Tsk! Con hổ này khôn đáo để. _ Anh lầm bầm. Thiên Yết dự định nhẹ nhàng di chuyển sang chỗ khác thì nghe giọng Song Ngư đang thần giao cách cảm với mình. “Anh Thiên Yết anh cứ ở yên đó đi.” Thiên Yết nhìn sang chỗ Song Ngư, cô đang núp sau một cây cột đã đổ nghiêng, cô nhắm mắt lại thần giao cách cảm với ai đó rồi một hố đen xuất hiện bên cạnh cô. Song Ngư nhanh nhẹn đo vào trong hố đen ấy, sau đó cô được dịch chuyển tới lưng con hổ. Cô rơi xuống người nó, tay trái nắm chặt lấy bộ lông trắng của nó, tay còn lại rút một kim tiêm trong túi ra. Con hổ bất ngờ cảm thấy trên người mình có sức nặng, lập tức vùng vẫy. Song Ngư nhanh chóng tiêm một mũi vào đùi nó, con hổ rung lắc dữ dội khiến cô vừa tiêm xong liền đánh rơi kim tiêm. Song Ngư bám chặt con hổ để không bị rơi xuống, nó vùng vẫy một hồi rồi ngồi phịch xuống, im lặng một cách nguy hiểm. “Ok chưa nhỉ?” Song Ngư thắc mắc Con hổ lim dim mắt một chút rồi ngoan ngoãn nằm xuống, nhắm mắt ngủ. Song Ngư thấy kiền từ trên lưng nó trượt xuống. Mọi người cũng chạy ra, Xử Nữ vỗ vai cô, nói: – Song Ngư, cậu cừ lắm!!! – Hihi _ Song Ngư cười cười Sau khi giải quyết xong con hổ, các sao phát hiện ra một vấn đề mới, ở đây có bốn con đường, trong đó một con đường là họ bị con hổ rượt từ đó, vấn đề được hiện rõ, họ không biết nên đi hướng nào. Trong lúc phân vân thì con hổ mở mắt, nó ngồi dậy, đi về phía lớp hoàng đạo. Mọi người rút vũ khí ra, con hổ đứng trước mặt họ, dùng đuôi quật xuống đất, dưới đất hiện ra một chữ cái. Chữ “E”. Như đã hoàn thành nhiệm vụ, nó xoay người bỏ đi. – “E”, “S”, “T”… East? Hướng đông à? _ Kim Ngưu nói – Hướng này, đi thôi! _ Sư Tử dẫn đầu cũng mọi người đi về con đường hướng đông. Con hổ đứng phía sau cây cột, sau khi bóng mọi người khuất hẳn, nó mới quay đầu bỏ đi. ************************************

Đọc Chap 17 : Quái Vật / 2023

Cự Giải cơ thể nhẹ bẫng, nên chỉ cần một lực đã có thể để cô bay tận lên con quái vật để vung kiếm vào cổ nó, sau đó trong khi đang rơi xuống thì xoay người trên không trung tiếp tục vung kiếm con khác, mặc dù hơi tốn sức nhưng đây là cách để cô luyện độ bền của mình. Bạch Dương, cô gái có hơi hướng bạo lực, chém chân của con quái vật để nó ngã xuống, cái chân khác được mọc ra ngay, tuy nhiên cô nàng đã nhanh tay chém vào cổ nó, mấy con khác không đứt chân cũng đứt tay, hay đứt nửa mình. Đây chính là thú vui của cô nàng. Còn bên hội con trai thì sao? Thiên Yết mặt không cảm xúc cứ chém con này tới con khác, máu bắn lên người mà vẫn không quan tâm, gặp hai con đứng gần là vung kiếm chém đứt đầu hai con một lần, và cậu nhận ra như vậy sẽ nhanh hơn nên là chạy đi dụ mấy con đó đứng gần để dễ chém. Bảo Bình vô cùng nhã nhặn, chém xong một con là lượn đi để máu nó ít bắn lên người, anh nãy giờ chỉ ở trên không, xong con này liền nhảy tới con khác. Mấy con này được cái to xác nhưng di chuyển chậm rì, hoàn toàn không theo kịp tốc độ của họ, nên Bảo Bình cứ nhàn nhã mà chém thôi. Sư Tử thì hung hãn y như Thiên Yết, nhưng còn ghê hơn là từ trên chẻ dọc người của chúng, dù gì anh cũng có thể lực rất tốt nên việc này chỉ là bình thường, rồi sau đó mới chém ngang cổ nó. Sư Tử không hổ danh là Đội trưởng Hoàng gia, những đường kiếm rất chắc chắn. Kim Ngưu mặt không có tí cảm xúc nhìn con rắn to chà bá mà Thiên Bình đá nó sang cho cậu vì cậu đứng gần cô. Chỉ có con rắn thôi mà, làm gì sợ? Kim Ngưu một nhát bay đầu con rắn, phía bên kia Thiên Bình vỗ tay rần rần. Kim Ngưu nhìn thấy gì nó liền phóng kiếm gần Thiên Bình khiến cô đứng hình. Là một con quái vật định tấn công cô. Cô nàng cười tươi rối cảm ơn cậu. Kim Ngưu thật sự rất lợi hại, anh luôn dùng những đường kiếm chuẩn và không bị dư một động tác nào, cũng rất kiệm động tác, chém con này rồi lộn một vòng chém tiếp con khác, cứ như vậy mà quái vật cũng vơi dần. Nhân Mã tấn công mà chính con quái vật không thấy mục tiêu ở đó, khi nhận ra đã bị mất đầu rồi. Tốc độ của anh tăng lên rất nhiều trong đợt tập luyện, rồi cách vụt kiếm cũng rất mạnh, ngay cả kiếm sĩ thường cũng không đỡ nổi. Quái vật là đây. Cuối cùng, Song Tử như kiểu đùa giỡn với mấy con này, chạy xung quanh mấy con đó, dùng sợi dây quấn chân mấy con quái vật khiến chúng ngã ầm ầm, rồi nhảy lên người từng con mà kết liễu chúng, nhẹ nhàng không phức tạp, đúng chất của cậu. Hơn 100 con giờ chỉ còn đúng 12 con, cả đám nhìn nhau cười, sau đó đồng loạt nhảy lên cao, hô lên. – Bí pháp kiếm thuật. Xoẹt, 12 cái đầu con quái vật rơi xuống, mỗi người một tư thế mà nhẹ nhàng đáp xuống đất. Dưới ánh mặt trời, hào quang của họ càng tỏa sáng, trong trang phục chiến đấu màu đen, nét mặt mãn nguyện nhìn về phía cung điện, những thị vệ đều trở nên hâm mộ bọn họ. Không hổ danh là kiếm sĩ hộ vệ.

Đọc Chap 6 Đêm Động Phòng. / 2023

Tặng chap các nàng nhân dịp 20 -11. Au ~^-^~

Kim Ngưu cứ thấp tha thấp thỏm cho đến tối . Cứ như vậy mà Kim Ngưu mơ hồ bị người ta đưa vào 1 căn phòng màu đỏ . Cái gì cũng màu đỏ , trên bàn có cặp đèn long phụng đamg được đốt cháy , còn có bình rượu và 2 li rượu. Trên giường thì chăn gối đều có hình uyên ương còn rải cánh hoa hồng nữa chứ.Kim Ngưu nhìn mà muốn chạy trốn ngay lập tức. Định quay đầu bỏ chạy thì phía sau vang lên tiếng nói : _Ê , đứa ngốc ,cô định đi đâu ? Kim Ngưu quay người lại mặt cười toe toét : _Em đi vệ sinh ạ . Nói xong rồi chạy vào nhà vệ sinh , đóng cửa 1 rầm. _Làm sao đây ? Làm sao đây ?- Kim Ngưu hoảng hốt vô cùng . Rồi nhìn xung quanh nhà vệ sinh coi có chỗ nào để thoát thân không . Má ơi ! Không có chỗ nào để thoát thân cả chỉ có cửa thoát hơi thôi. “Cốc , cốc ” tiếng gõ cửa vang lên , giọng nói mất kiên nhẫn vọng vào : _Này đứa ngốc , cô chết ở chỏng lun rồi hả ? Mau ra đây cho tôi -là Thiên Yết hình như còn rất tức giận. _Tôi…tôi… đang thay đồ , anh… đừng vào nha- Kim Ngưu hoảng hốt. Tay chân bắt đầu luống cuống mà thò tay ra sau lưng kéo dây kéo nhưng mà khó khăn vô cùng . “Xẹt , xẹt” cuối cùng cũng thành công . Cô lột váy cưới ra rồi nhìn thấy đồ ngủ để sẵn , lấy lại định mặc vào thì…. ôi trời ơi ! Váy mỏng lét , những chỗ cần che đều mỏng hết còn có ren nữa viền nữa.

Cô đỏ hết cả mặt , đây chẳng phải bảo hai người phải động phòng sao ? Trời ơi , có ai cứu cô không?

_Này đứa ngốc , cô chết ở trong luôn rồi hả ? Cô không ra là tôi xông vào đó – Thiên Yết lại nói vọng vào.

_Anh…đừng vào , tôi sẽ ra liền-Kim Ngưu thật sự muốn khóc.

_Tôi đếm 1-2-3 mà cô không ra thì tôi xông vào đó- Thiên Yết nói. _Đừng vậy mà – Kim Ngưu sắp khóc rồi. _1-2-3 -Thiên Yết đếm nhanh vô cùng rồi đạp cửa xông vào.

“Rầm ” “Rào ” 2 tiếng động vang lên cùng lúc . 1 tiếng là do phá cửa vào , tiếng còn lại là tiếng nước vòi sen phun ra .

Kim Ngưu tay cầm vòi sen phun lên người Thiên Yết. Bây giờ trên người cô chỉ còn 1 bộ đồ lót và tay đang cầm chiếc váy mỏng để che thân thể.

_Kim Ngưu , cô đang làm gì vậy ?- Thiên Yết tức giận xông về phía Kim Ngưu , giật lấy vòi sen đang cầm trên tay Kim Ngưu đi rồi tắt nước để nó lại vị trí ban đầu.

Sau khi làm xong , Thiên Yết nhìn về phía Kim Ngưu.Lúc này Thiên Yết mới để ý trên người Kim Ngưu chỉ có bộ đồ lót và 1 chiếc váy mỏng cô cầm để che mình. Thấy Thiên Yết đang tiến lại gần mình cô hoảng sợ nói :

_Này , anh đừng lại gần tôi đó , nếu không tôi sẽ ….sẽ….

_Cô sẽ làm gì ?- Thiên Yết bỏ ngoài tay lời nói của Kim Ngưu mà tiếp tục đi tới, anh nở 1 nụ cười hứng thú. Thiên Yết muốn xem Kim Ngưu sẽ làm gì.

_Tôi sẽ…sẽ…- đầu óc Kim Ngưu rối bời.

_Tôi sẽ cắn anh – đầu óc Kim Ngưu thông được 1 chút , vừa nói xong liền xông lại phía Thiên Yết , nhắm ngay tay Thiên Yết mà hạ thủ .

“Phập ” Kim Ngưu há miệng cắn vào cánh tay rắn chắc của Thiên Yết mà không hề lưu tình.

_Á-Thiên Yết bị cắn la lên.

Đau quá quá điên , Thiên Yết lớn tiếng uy hiếp : _Cô mau nhả ra cho tôi , nếu không tôi giết cả nhà cô.

Nghe xong câu đó , Kim Ngưu vẫn không chịu nhả ra mà còn cắn mạnh hơn. Xem ai sợ ai , dám đòi giết cả nhà tôi , tôi cho anh chừa cái tội .

_Này cô điếc à ? Tôi nói là sẽ giết cả nhà cô đó -Thiên Yết lại càng tức giận , đứa ngốc này lại dám cắn mạnh hơn.

Kim Ngưu cắn cho đến khi ngửi được mùi máu tanh thì mới chịu nhả ra. Thiên Yết đã mặt đen như đít nồi rồi , nhìn cánh tay bị thương , in hằn dấu cắn của Kim Ngưu mà tức giận. Mặc kệ cánh tay đang đau , Thiên Yết bế xốc Kim Ngưu lên đi ra khỏi nhà vệ sinh.

_Này , anh làm gì vậy ? Thả tôi xuống -Kim Ngưu hỏang sợ nhìn Thiên Yết bế mình lên.

_Đêm nay là đêm động phòng của chúng ta , anh và em phải hưởng thụ tí chứ -giọng Thiên Yết nhẹ nhàng nói bên tai Kim Ngưu . Làm da gà Kim Ngưu nổi lên hết.

Nhẹ nhàng đặt Kim Ngưu lên giường , Thiên Yết liền nằm đè lên . Cánh tay còn đau nhưng đã ngưng chảy máu. Kim Ngưu run sợ nhìn Thiên Yết:

_Chúng ta còn nhỏ mà , mới 17 tuổi thui, đời còn dài gái còn nhiều í lộn đời còn dài tương còn rộng mở , không thể chỉ vì 1 đêm xuân đáng nghìn vàng mà đánh mất tuổi trẻ , tôi nói có đúnh không ?- Kim Ngưu không muốn động phòng đâu, không muốn có con sớm đâu.

_Vậy à ? Nhưng mà như cô đã nói 1 đêm xuân đáng nghìn vàng thì sao tôi có thể bỏ qua được – vừa nói tay Thiên Yết vừa luồn vào áo ngực Kim Ngưu mà xoa nắn.

_Ư…anh..ưm….không được làm bậy -Kim Ngưu khó khăn nói , lấy tay đẩy tay Thiên Yết ra khỏi ngực mình.

_Không ngờ cô nhạy cảm tới vậy -Thiên Yết thổi hơi vào tai Kim Ngưu khiến nó đỏ ửng .

_Ư…ưm…anh dừng lại đi mà -Kim Ngưu kháng cự đẩy Thiên Yết ra nhưng xi nhê gì cả.

_Cô đừng quên cô giờ là dâu của nhà Hạ Hầu , trách nhiệm của cô sinh con nối dõi cho nhà Hạ Hầu , vì vậy hãy ngoan ngoãn đi-Thiên Yết lạnh lùng nói.

Rốt cuộc anh ta nghĩ cô là gì ? Heo mẹ hay máy sinh con chứ ? Kim Ngưu bỗng nằm im , nước mắt bỗng rơi ra như suối chảy , không cách nào ngăn được.

Thiên Yết đang định xé bỏ cái áo ngực phiền phức kia thì thấy Kin Ngưu khóc thì dừng lại hành động . Liền ôm lấy cô mà an ủi :

_Tôi chỉ giỡn chút thôi . Đừng khóc mà.

_Hu….hu….hu….

_Nín đi , tôi sẽ không làm gì cô đâu -Thiên Yết lại dỗ dành tiếp.

_Anh nói thật ?- Kim Ngưu ngưng khóc nhìn chăm chú Thiên Yết.

_Ừ , ngoan ngủ đi , mai còn đi học sớm nữa-Thiên Yết dịu dàng trấn an.

_Ừ- đúng là nước mắt là vũ khí lợi hại của con gái. Kim Ngưu vui như điên trong lòng , mắt nhắm lại tiến vào giấc ngủ.

Thiên Yết thấy Kim Ngưu ngủ liền đắp chăn lên cho Kim Ngưu . Còn thì phải đi giải quyết cái dục vọng của mình , trời ơi , đúng là tâm sinh lí của con trai mới lớn à. Thiên Yết anh vẫn còn là xử nam đó. Anh đi tắm xong rồi leo lên giường ôm Kim Ngưu ngủ.

Thế là đêm động phòng của 2 bạn trẻ trôi qua như thế đó. Aizzz , đúng là bỏ lỡ 1 đêm xuân đáng giá nghìn vàng mà.

P/s : chúc mọi người đọc truyện zui zẻ:-).

Nhân Vật Ma Quái Trong Thánh Tông Di Thảo Và Truyền Kì Mạn Lục (2): Thế Giới Nhân Vật Ma Quái Trong Hai Tác Phẩm / 2023

2.1. Khảo sát, thống kê, phân loại nhân vật ma quái trong Thánh Tông di thảo và Truyền kì mạn lục

2.1.1. Khảo sát

Trong Thánh Tông di thảo có 4/19 truyện có sự xuất hiện của nhân vật ma quái, chiếm 21%. Cụ thể:

Bảng 1. Bảng các truyện có sự xuất hiện của nhân vật ma quái trong Thánh Tông di thảo

(*): Những nhân vật ma quái xuất hiện với số lượng lớn, không đếm được.

Trong Truyền kì mạn lục có 11/20 truyện có sự xuất hiện của nhân vật ma quái, chiếm 55%. Cụ thể:

Bảng 2. Bảng các truyện có sự xuất hiện của nhân vật ma quái trong Truyền kì mạn lục

Như vậy, trong cả hai tập truyện khảo sát có 15/39 truyện có sự xuất hiện của nhân vật ma quái, chiếm 38,5%. Sự xuất hiện với tần số lớn như vậy chứng tỏ nhân vật ma quái là một trong những loại nhân vật đặc trưng của thể truyền kì. Tuy nhiên, tỉ lệ này không như nhau trong hai tập truyện: ở Thánh Tông di thảo sự xuất hiện của ma quái ít hơn hẳn so với Truyền kì mạn lục. Ở Thánh Tông di thảo số truyện có sự xuất hiện của ma quái chỉ là 21% trong khi đó tỉ lệ này ở Truyền kì mạn lục là 55%.

2.1.2. Phân loại 2.1.2.1. Phân loại theo loại ma quái:

Như đã đề cập ở trên, trong thực tế tác phẩm, ma quái tồn tại dưới nhiều dạng khác nhau như hồn ma, quỷ, yêu quái, yêu tinh … Sự phân loại của chúng tôi căn cứ vào nội hàm đã đề cập đến trong mục 1.2.1. Vì thế, đôi khi sự phân loại trong luận văn không trùng khít với khái niệm mà các tác giả đã sử dụng.

Khái niệm ma, được các tác giả truyền kì sử dụng nhiều nhất dùng chung cho cả người lẫn vật. Chẳng hạn, giống tinh chuột ( Chuyện tinh chuột) cũng được gọi là ma. Ở đây, chúng tôi xếp vào nhóm yêu quái do tinh của loài vật biến hóa mà thành.

Tương tự là khái niệm yêu quái. Phàm tất cả những hồn ma hay vật kì lạ gây hại cho con người các tác giả đều gọi là yêu quái. Ở đây, khi phân loại chúng tôi căn cứ vào nguồn gốc của các loại yêu quái mà phân vào hai nhóm ma, hồn ma (có nguồn gốc từ người chết) và yêu tinh, yêu quái (do vật lâu năm hóa thành).

Ma quái vốn chỉ là sản phẩm của trí tưởng tượng của con người, không có một ranh giới rõ ràng cho mỗi khái niệm này nên sự phân loại chỉ mang tính tương đối. Chúng tôi tạm chia nhân vật ma quái trong Thánh Tông di thảo và Truyền kì mạn lục thành 3 nhóm như trên. Nhóm I là loại nhân vật ma quái do hồn người chết hóa thành. Tuy số lượng không nhiều nhưng đây là nhóm nhân vật được tác giả dụng công xây dựng nhất và giữ vai trò quan trọng trong việc thể hiện tư tưởng, quan niệm của tác giả về con người, cuộc sống. Theo khảo sát của chúng tôi, nhóm nhân vật này chỉ có ở Truyền kì mạn lục, không thấy xuất hiện ở Thánh Tông di thảo. Trong 19 thiên của Thánh Tông di thảo có hai truyện có sự xuất hiện của linh hồn con người sau khi chết. Đấy là những người hoặc ” thờ cha mẹ không phạm lỗi gì”, “thờ anh như cha nuôi cháu như con” (anh em Nguyễn Sinh – Chuyện hai thần hiếu đễ), hoặc ” là người có trí và trung” (nhân vật tướng quân trong Người trần ở thủy phủ). Vì vậy, sau khi chết hoặc trở thành thần được ” ngàn thu khói hương, muôn năm cúng tế“, hoặc được làm Đại tướng quân làm chủ một vùng. Như vậy, họ không thành ma quái mà trở thành thần linh. Phải chăng Thánh Tông di thảo được viết nhằm đề cao con người và giáo huấn dân chúng theo quan điểm Nho giáo đang thắng thế và thịnh hành nên không có sự xuất hiện của nhân vật ma quái là hồn ma của con người?

Nhóm II là những nhân vật ma quái ở dưới âm phủ. Diêm Vương là người đứng đầu dưới âm ti, cai quản âm phủ. Quỷ sứ là quân lính của Diêm Vương có nhiệm vụ đi bắt giải các hồn ma hay yêu quái. Chúng quỷ là oan hồn người chết chưa tiêu tan, hiện lên báo thù. Nhóm nhân vật ma quái này này tuy là đặc trưng cho thế giới nhân vật ma quái nhưng không được chú trọng khắc họa bởi thường không giữ vai trò quan trọng trong cốt truyện.

2.1.2.2. Phân loại theo tính cá thể của nhân vật:

Nhân vật mang tính cá thể, là những nhân vật riêng biệt, cụ thể, có thể xác định được bằng những yếu tố như: từ chỉ số lượng cụ thể (một, hai…), tên riêng, đại từ chỉ trỏ (này, ấy…), từ xưng hô (danh từ, đại từ).

Tên riêng là tên đặt cho từng cá thể sự vật, chỉ sự vật đúng với phạm trù của cá thể được gọi bằng tên riêng đó. Đây là cách mang lại cho nhân vật tính xác định cao nhất và thường chỉ một cá thể nhân vật. Tên riêng có thể là họ và tên thông thường như Ngư Nương, Nhị Khanh, Liễu Nhu Nương, Đào Hồng Nương…, có thể là họ hoặc tên kèm theo chức tước, học vị theo cách gọi của người xưa như Bách hộ họ Thôi, xử sĩ họ Hồ, tú tài họ Viên …

Đại từ nhân xưng thường dùng trong truyền kì là ta, nàng, chàng, thiếp, ngài… Bên cạnh đó, các danh từ thân tộc, danh từ chỉ nghề nghiệp được dùng để xưng hô. Phương thức xác định này cũng dùng để chỉ một cá thể nhân vật.

Dùng biểu thức miêu tả là cách ghép các thành tố phụ (là biện pháp miêu tả) vào một tên chung, nhờ các thành tố phụ mà tách được sự vật cần nói đến ra khỏi các sự vật khác cùng loại với chúng. Các biểu thức miêu tả có thể được dùng để chiếu vật cá thể, một số cá thể hoặc chiếu vật tập hợp (loại).

Nhân vật không mang tính cá thể là những nhân vật thường xuất hiện trong cùng một tập thể, không có tính riêng biệt, cụ thể, xác định. Chúng thường xuất hiện dưới dạng một nhóm, một tập hợp: ” sáu bảy trăm lính đầu trâu” ( Chuyện cây gạo), ” hàng trăm giống ma quái” ( Chuyện gã Trà Đồng giáng sinh), ” mấy vạn quỷ Dạ Xoa” ( Chuyện chức phán sự đền Tản Viên) và thường được gọi bằng những tên gọi chung như đàn quỷ, bọn quỷ, bọn ma quỷ, chúng quỷ. Những nhân vật ma quái này không đóng vai trò quan trọng, không phải là nhân vật chính mà chỉ xuất hiện để thực hiện một chức năng nào đó.

2.1.2.3. Phân loại theo vai trò của nhân vật đối với cốt truyện và nội dung tác phẩm:

Dựa vào vai trò của nhân vật đối với cốt truyện và nội dung tác phẩm, nhân vật ma quái được chia thành hai loại: nhân vật chính và nhân vật phụ.

Đa số các nhân vật mang tính cá thể xác định đều là nhân vật chính hoặc nhân vật phụ hàng thứ hai. Những nhân vật này giữ một vai trò quan trọng trong sự phát triển cốt truyện cũng như việc thể hiện nội dung, tư tưởng tác phẩm. Mốt số ít nhân vật mang tính xác định là nhân vật phụ hàng thứ ba như bức tượng thị nữ ( Chuyện cây gạo), những hồn hoa họ Vi, họ Lý… ( Chuyện kì ngộ ở trại Tây).

Loại nhân vật phụ hàng thứ ba thường là những nhân vật mang tính chất tập thể thuộc nhóm II. Đặc điểm chung của loại nhân vật này đều là Quỷ (chúng quỷ, quỷ sứ, quỷ Dạ Xoa). Chúng là nhân vật phụ góp phần dựng nên một thế giới khác thế giới của con người: thế giới dưới mặt đất (địa ngục hoặc thủy phủ). Đôi khi chúng cũng góp phần dựng nên một thế giới kì ảo ngay chính trên trần thế để những nhân vật ma quái là nhân vật chính xuất hiện như các hồn hoa họ Vi, họ Lý, họ Mai… trong Chuyện kì ngộ ở trại Tây.

Diêm Vương và quỷ sứ là những nhân vật chức năng, thực hiện những nhiệm vụ mà tâm thức dân gian đã quy định. Quỷ sứ là quân lính của Diêm Vương, chuyên đi bắt người giải về âm phủ. Diêm Vương là người cai quản âm phủ và xét xử các linh hồn khi chết: người có công đức thì được làm quan hay thác sinh vào nhà có phúc, kẻ làm điều ác thì bị trừng bị đích đáng.

Tổng hợp lại chúng ta có bảng thống kê và phân loại nhân vật ma quái trong Thánh Tông di thảo và Truyền kì mạn lục () như sau:

Ghi chú: dấu (X) – nhân vật mang tính chất được nêu ở tiêu đề cột

2.2. Đặc điểm của nhân vật ma quái trong Thánh Tông di thảo và Truyền kì mạn lục

2.2.1. Con đường trở thành ma quái

Nhìn vào bảng phân loại trên có thể thấy nhân vật ma quái trong hai tập truyện có nguồn gốc rất phong phú từ thần, Phật đến con người và cả đồ vật, con vật, cây cối.

2.2.1.1. Thần, Phật không minh trở thành ma quái

Quan niệm này xuất phát từ hệ tư tưởng chính thống bấy giờ. Nếu như trong buổi đầu của nền quốc gia độc lập (thời Lý, Trần), Phật giáo và các nhà sư giữ vai trò quan trọng trong triều đình cũng như trong dân gian thì đến cuối đời Trần đầu thời Lê, Nho giáo dần dần chiếm vị trí độc tôn trong tổ chức nhà nước và tư tưởng chính thống, tất cả các tôn giáo khác đều bị Nho giáo cho là dị đoan. Nhà nước cũng phân loại và sắc phong cho các thần được thờ cúng ở đền, miếu. Còn những thần do dân tự thờ đều bị coi là mê tín. Các tác giả Thánh Tông di thảo và Truyền kì mạn lục đều là các nhà nho, thấm nhuần tư tưởng Khổng Mạnh nên dễ hiểu tại sao lại có một nhóm nhân vật ma quái trong Thánh Tông di thảo và Truyền kì mạn lục có nguồn gốc từ những vị thần, Phật do dân gian tự thờ cúng.

2.2.1.2. Tinh vật lâu ngày thành yêu

Trong Thánh Tông di thảo và Truyền kì mạn lục có rất nhiều nhân vật ma quái có nguồn gốc từ vật. Điều này có cơ sở từ thuyết vạn vật hữu linh vốn ăn sâu trong tâm thức người phương Đông, lại được bồi đắp bởi trí tưởng tượng, sáng tạo của các tác giả truyền kì. Trong quan niệm của họ, ” lâu ngày thành yêu, vật nào cũng thế” (Lời bàn Chuyện tinh chuột, Chuyện một giấc mộng).

Trong thế giới truyền kì, những đồ vật tưởng như vô tri vô giác như bức tượng, chuông, đàn cũng có yêu khí. Vua Thánh Tông ngủ đêm bên hồ Trúc Bạch mộng thấy hai người con gái xinh đẹp đội một phong thư đến kêu oan. Đến khi giải được oan tích thì mới nhận ra hai người con gái ấy là ” khí vàng và ngọc lâu ngày thành yêu “. Bức tượng con hầu ôm cây hồ cầm bằng đất bên cạnh linh cữu người chết cũng có khả năng biến hóa thành người thật và đồ vật thật để tăng thêm tính người sống cho hồn ma Nhị Khanh (có thị nữ theo hầu, có đàn để giải niềm u uất).

2.2.1.3. Hồn người chết không tan hóa thành ma quỷ

Nhân vật ma quái có nguồn gốc từ hồn người chết chiếm số lượng đông đảo nhất trong thế giới ma quái ở Thánh Tông di thảo và Truyền kì mạn lục. Những nhân vật có nguồn gốc từ hồn người chết chủ yếu là ma và quỷ.

Đám ma quỷ ở Ô Tôn ( Chuyện gã Trà Đồng giáng sinh), Thị Nghi – yêu quái ở Xương Giang, Nhị Khanh, Trình Trung Ngộ – yêu quái trên cây gạo, Long Thúc, Long Quý – yêu quái trong nhà Nhược Chân cũng đều là hồn người chết cả.

2.2.2. Nguyên nhân trở thành nhân vật ma quái 2.2.2.1. Kêu oan

Con người, loài vật, đồ vật có điều oan ức mà chưa được giải thì linh hồn chúng vẫn vương vất trên dương gian, có cơ hội thì hiện về giải tỏa oan tình. Kim chung và Ngọc tỳ bà là những nhạc khí được vua Cao Tông yêu quý, bị lấy trộm rồi sợ mắc tội đem chôn ở bờ hồ, bên trên trồng một cây anh đào cho mất dấu tích đi. Những nhạc khí ấy không cam tâm chôn mãi nơi hồ nước, uổng phí tài năng nên khí vàng và ngọc phải đi kêu oan. Gặp dịp Thánh Tông đi duyệt binh ngủ lại bên hồ nên tinh khí của hai vật này trước thì hóa ra tiếng khóc than thảm thiết trong cơn mưa u ám làm nhà vua phải chú ý và động lòng thương xót, sau biến thành hai người con gái đẹp đến dâng thư kêu oan. Loại nhân vật ma quái này là yêu nhưng không hại người mà chỉ cốt hóa giải niềm oan ức.

2.2.2.2. Báo oán

Ngược lại với nhóm nhân vật ma quái đi kêu oan là những nhân vật làm ma quái để báo oán. Hoặc bởi chết oan ức, hoặc bởi oán nặng thù sâu nên những linh hồn này không chịu đầu thai mà hóa thành yêu quái gây hại cho con người.

Đám ma quái trên cửa Hải Khẩu muốn dìm thuyền của Dương Thiên Tích đều là những oan hồn gây oán với ông thuở nghèo nàn, sau bị ông ” nhất nhất báo phục” nên ” sự thù hận đã sâu cay lắm“. Thật hiếm có đoạn miêu tả cảnh báo thù lại “khí thế” như trong Chuyện gã Trà Đồng giáng sinh. Đám ma quỷ đông đảo (hàng trăm giống ma quái), sự căm hận của chúng làm cửa biển ” gió nam nổi dậy ầm ầm, từng đợt sóng gợn lên như núi“, lũ quỷ hò reo, ” kẻ vít cuối thuyền, kẻ leo đầu thuyền, thuyền tròng trành mấy lần suýt ập xuống“. Nhưng cũng chính vì lũ ma quỷ này lúc sống đều gây oán ” sống đã phạm vào điển chương” nên Đạo nhân mới dùng lời phải trái mà trấn áp được. Nghe Đạo nhân hứa ” sẽ tâu lên Thượng Đế, tẩy oan hồn đi cho” chúng quỷ đều ” sung sướng nhảy nhót rồi tan giã đi cả “.

Tuy nhiên, hồn ma người khi sống và chết nhiều oan ức, thì không dễ hóa giải như vậy. Hồn ma Thị Nghi ( Chuyện yêu quái ở Xương Giang) cả lúc sống và chết đều phải chịu nhiều đau khổ, oan khuất. Nhà nghèo, để có tiền làm ma cho chồng, mẹ cô phải bán cô cho nhà phú thương họ Phạm. Lớn lên, vì có nhan sắc, nàng được họ Phạm yêu mến, người vợ biết việc ấy, bèn mượn cớ khác đánh Thị Nghi đến chết. Hỡi ôi, người con gái ấy nào có tội tình gì mà phải chịu nhiều oan khuất đến vậy? Chính vì thế mà hồn ma Thị Nghi mới hưng yêu tác quái ” người có vai vế thì bị dâm sát, người có tiền của thì bị bóc lột “. Đấy chính là cách phản ứng lại cái chết oan uổng của mình. Việc tiếp cận, nói dối Hoàng ban đầu cũng cốt để nhờ Hoàng vớt bộ xương mình bị dân làng đào mả, vứt xuống sông mà thôi.

2.2.2.3. Tham dục

Đó mới chỉ là sự ham mê của ngon vật lạ và hậu quả chúng gây ra cũng chưa phải là quá lớn, chỉ là vài con gà, con cá, vài khúc mía. Sự ham mê sắc đẹp, luyến ái mới gây tác hại ghê gớm. Thần Thuồng luồng ( Chuyện đối tụng ở Long cung) vì ham mê sắc đẹp của Dương thị mà bắt cóc vợ người, chia rẽ vợ chồng người ta, lại còn đổ oan cho chồng người. Tiếng là thần nhưng việc làm lại là của yêu quái. Cho nên ranh giới thần – yêu không phải lúc nào cũng rõ ràng.

Nữ yêu tinh trong Chuyện yêu nữ châu Mai lại không phải loại ma quái ham mê sắc dục nhưng xét cho đến cùng mọi hành động của nhân vật này cũng chỉ vì một chữ tình. Việc hóa thành người con gái đẹp lưu lại trong nhà hát cốt để chờ đợi người chồng xưa. Đến lúc gặp nhau rồi thì cảm tạ chủ nhà hát, dắt tay nhau cùng đi. Ở đây, khao khát yêu đương, hạnh phúc lứa đôi của nhân vật ma quái không phải với bất kì đối tượng nào mà chỉ hướng đến một đối tượng duy nhất dù là cách trở sông hồ, dù là kiếp trước với kiếp này.

Như vậy, nguyên nhân và con đường trở thành ma quái của các nhân vật ma quái trong Thánh Tông di thảo và Truyền kì mạn lục rất phong phú, không nhân vật nào giống nhân vật nào nhưng tất cả đều có nội tình, oan khuất, không phải sự ngẫu nhiên. Các tác giả truyền kì gửi gắm nhiều quan niệm về con người, về cái chết khi giải thích nguyên nhân và con đường trở thành ma quái của các nhân vật này.

2.2.3. Ngoại hình 2.2.3.1. Nhóm nhân vật có ngoại hình cố định

Diêm Vương, Đức vua dưới âm phủ cũng không được miêu tả chi tiết. Vua thường ngồi trên điện và chỉ xuất hiện thông qua lời phán, lời sai truyền. Chuyện Lý tướng quân ghi lại cả một phiên xét xử những hồn ma mới xuống âm phủ cũng chỉ ghi lại vẻn vẹn một câu về Diêm Vương ” Trên điện có một vị vua, bên cạnh những người áo sắt mũ đồng tay cầm phủ việt đồng mác, dàn ra hàng lối đứng chầu chực rất là nghiêm túc “. Chỉ miêu tả qua một hai chi tiết nhưng nhân vật này vẫn toát lên vẻ uy nghiêm của người “cầm cân nảy mực”, đứng đầu chốn âm ti địa ngục.

Các nhân vật thuộc nhóm này đều là những nhân vật phụ trong truyện. Có lẽ vì thế tác giả không cần dụng công miêu tả nhiều.

2.2.3.2. Nhóm nhân vật có ngoại hình biến hóa, không cố định

Một trong những tiêu chí để xếp nhân vật vào nhân vật ma quái chính là sự biến hóa đủ hình đủ kiểu: từ vật biến thành người, từ người hóa ra vật, biến huyễn đủ mọi hình thù kì quái.

Đây là xu hướng biến hóa phổ biến nhất của nhân vật ma quái trong Thánh Tông di thảo và Truyền kì mạn lục. Một số nhân vật ma quái giả hình người để làm việc mờ ám. Con chuột ( Chuyện tinh chuột) biến thành người học trò để gian dâm với vợ anh ta. Nó biến hóa giỏi đến nỗi ” ngoài mặt đã giống nhau mà trong mình những chỗ kín, nốt ruồi đen đỏ lại càng giống nhau y hệt“. Cho nên cả triều đình, quan tỉnh, họ hàng, hàng xóm không nhận ra đã đành, đến bố mẹ và vợ – những người thân thiết, ruột thịt nhất – cũng không phân biệt được ” rõ ràng một người mà thành hai, hai người mà như một“. Chẳng trách người vợ chăn gối đến nửa năm mà vẫn đinh ninh là chồng mình. Sau phải mượn đến kiếm khí của Đổng Thiên Vương mới khiến nó hiện nguyên hình là ” một con chuột ngũ sắc, râu trắng như tuyết, bốn chân huyền đề, nặng chừng ba mươi cân “.

Một đặc điểm chung trong sự biến hóa về ngoại hình nhân vật ma quái là thường hóa thành người hoặc vạm vỡ tuấn tú, hoặc xinh đẹp tuyệt trần. Thần Thuồng luồng ( Chuyện đối tụng ở Long cung) xuất hiện dưới hình dạng ” một người đàn ông thân thể vạm vỡ, mũ đỏ, mặt đen“. Cáo và vượn ( Chuyện bữa tiệc đêm ở Đà Giang) hóa thành tú tài và xử sĩ chẳng những hình dánh thanh nhã mà nói năng nhọn sắc khiến Quý Ly chịu thua. Nếu ma quái biến thành nữ giới thì tất cả đều là tuyệt sắc giai nhân làm mê đắm lòng người: Trung Ngộ là một ” chàng trai đẹp” mà nhìn thấy hồn ma Nhị Khanh ( Chuyện cây gạo) cũng phải cho là ” giai nhân tuyệt sắc” mà mang ” một mối tình u uất trong lòng“; hồn ma Thị Nghi ( Chuyện yêu quái ở Xương Giang) biến huyễn đủ vẻ nhưng lần nào cũng là những cô gái xinh đẹp ” hoặc nhập vào chị ả buôn tương, hoặc ốp vào cô hàng bán rượu” mới có thể dâm sát người vai vế, bóc lột kẻ có tiền của. Để quyến rũ Hoàng, thị cũng hiện lên là ” một người con gái tuổi mười bảy, mười tám ” khiến Hoàng buông lời đùa cợt.

Tinh khí loài vật khi hiện lên hình người cũng đều mang dáng dấp giai nhân. Khí yêu của chuông vàng và tỳ bà hiện lên là ” hai người con gái xinh đẹp“. Vẻ đẹp kiều diễm của hồn hoa Đào Hồng Nương, Liễu Nhu Nương được Hà Nhân khen là ” tột bậc, có thể xứng đáng một câu thơ cổ: mỹ nhân nhan sắc đẹp như hoa “. Những hồn ma cây lí, cây mai, cây kim tiền, thạch lựu… cũng đều là mỹ nhân cả.

Yêu nữ ở Châu Mai lại có khả năng biến thành nhiều hình quái gở. Nhưng phổ biến nhất vẫn là ” biến thành gái đẹp, hoặc nhẹ như Phi Yến, hoặc béo tốt như Dương Phi“. Nhưng vẻ đẹp của yêu nữ này chỉ để thu hút sự chú ý cốt tìm ra chồng cũ chứ không phải để quyến rũ, mê hoặc đàn ông. Vẻ đẹp của yêu nữ trong lần xuất hiện sau được tác giả miêu tả tỉ mỉ ” người con gái đẹp tuyệt trần, mắt long lanh như nước mùa thu, môi đỏ như son vẽ, tóc mây mặt hoa, cười nói duyên dáng “. Thật như đang miêu tả một giai nhân chứ không phải một yêu tinh vậy.

Như vậy, loại nhân vật ma quái có hai hình dạng chính: quái dị, gớm ghiếc hoặc xinh đẹp, khôi ngô. Đấy chính là đặc trưng và bản chất của ma quái: bề ngoài thì xinh đẹp, quyến rũ nhưng bên trong là quái dị, tai họa.

2.2.4. Suy nghĩ, tính cách 2.2.4.1. Suy nghĩ

Nhân vật trong văn học trung đại Việt Nam, đặc biệt là văn học trước thế kỉ XVIII chưa được chú ý miêu tả tâm lí, suy nghĩ. Nhân vật ma quái trong Thánh Tông di thảo và Truyền kì mạn lục cũng không nằm ngoài quy luật chung ấy. Hơn nữa, nhân vật ma quái thực chất đều không phải con người thực sự để có tâm lí, suy nghĩ. Chúng hoặc là người chết, hoặc là tinh khí của loài vật, đồ vật – vốn là những vật không có thật hoặc vô tri vô giác. Bước vào thế giới truyền kì, trở thành nhân vật văn học, người chết, cây, hoa, cáo, vượn… cũng có thể đi lại nói năng nhưng vẫn ít có suy nghĩ. Suy nghĩ của nhân vật ma quái thoảng hoặc nếu có thì cũng chỉ được nhắc đến thoáng qua trong tác phẩm.

Về hình thức, suy nghĩ của nhân vật ma quái ít khi là lời độc thoại nội tâm mà thường thể hiện thông qua lời nói. Như đám quỷ trong Người trần ở thủy phủ bàn nhau: ” Vẻn vẹn có một khối thịt sống, sao cho dính mép bọn ta hằng trăm đứa. Chi bằng khênh về thủy phủ dâng lên tướng dinh lấy thưởng, chẳng nên ư?” Đôi khi lời nói của nhân vật ma quái lại thể hiện đánh giá, suy nghĩ về con người, về cuộc sống. Đây là suy nghĩ của yêu nữ Châu Mai về khách làng chơi tìm đến nhà hát: ” rặt một phường ngoài mặt như ngọc vàng mà trong lòng thì như bông nát“. Hay như suy nghĩ của giống cáo trong rừng sâu về tầng lớp võ nhân bây giờ ” bụng không bác vật như Trương Hoa, mắt không cao kiến như Ôn Kiệu, vậy chắc không việc gì mà sợ“. Lời nói của nhân vật ma quái thể hiện rõ sự khinh bỉ với những đối tượng được nhắc đến. Đào, Liễu ( Chuyện kì ngộ ở trại Tây) trước khi thác hóa cũng biết khuyên Hà Nhân ” chăm chỉ bút nghiên, ghép liễu thành công, xem hoa thỏa nguyện“. Tuy nhiên, những suy nghĩ như thế này trong Thánh Tông di thảo và Truyền kì mạn lục không nhiều.

2.2.4.2. Tính cách

Một số nhân vật ma quái trong Thánh Tông di thảo và Truyền kì mạn lục bắt đầu được chú ý khắc họa về tính cách tuy chưa hoàn toàn rõ nét. Điểm đặc biệt là tất cả các nhân vật ma quái bắt đầu được khắc họa về tính cách này đều là những nhân vật nữ. Đa phần đấy đều là những người phụ nữ chủ động, mạnh bạo, có tính cách khá quyết liệt. Những nhân vật nữ ma quái trong hai tập truyện đều chủ động tìm đến tình yêu, hạnh phúc của mình. Hạnh phúc đó có thể là người chồng, người tình xưa ( Chuyện yêu nữ châu Mai, Chuyện nghiệp oan của Đào thị), có thể là mối duyên mới ( Chuyện cây gạo, Chuyện kì ngộ ở trại Tây, Chuyện yêu quái ở Xương Giang…). Yêu nữ Châu Mai lưu lại trần gian bao nhiêu năm, dẫu kinh sợ thanh gươm trừ yêu của Đổng Thiên Vương, dẫu phải ” ẩn trong cỏ rậm ven đầm” rồi chịu ở trong nhà hát nhuốc nhơ tất cả chỉ để gặp lại người chồng xưa. Cho nên ở nhân vật này không chỉ có sự chủ động đến với tình yêu mà còn có cả sự thủy chung, son sắt, nghĩa tình. Tính cách mạnh mẽ, cương quyết cũng từ sự thủy chung này mà ra. Là yêu quái nhưng Ngư Nương lại là một nhân vật rất tình nghĩa: chờ chồng thủy chung, đến lúc ra đi lấy một đôi ngọc bích và mười lạng vàng đưa cho chủ nhà đền ơn phiếu mẫu. Trên cái hành trình tìm kiếm dài lê thê, tủi hờn vì cô đơn, lạnh lẽo ấy, cái mà yêu nữ một mực gìn giữ là tấm lòng thủy chung và sự trong trắng của mình. Tính cách mạnh mẽ, quyết liệt của nàng cũng là để bảo vệ phẩm giá. Điều đọng lại của thiên truyện chính là hình ảnh một người đàn bà sống chết với tình yêu của mình. Nếu tình yêu trong Truyền kì mạn lục hấp dẫn bằng những cốt truyện sâu sắc, những mối tình li kì và cả những đắm đuối ân ái thì Thánh Tông di thảo lại hấp dẫn bằng cái điều bản chất, thiêng liêng nhất mà mọi mối tình trên đời đều cần có, đó là tình yêu sâu sắc, bền đẹp, thủy chung.

Khác với nữ yêu tinh trong Thánh Tông di thảo, nhân vật nữ ma quái trong Truyền kì mạn lục đều tìm đến tình yêu, hạnh phúc ở những chàng trai không quen biết, đa số đều là những người vùng khác đi ngang qua địa phận của yêu quái (trừ hồn ma Đào Hàn Than lôi kéo Vô Kỷ – người tình cũ). Nhị Khanh ( Chuyện cây gạo), Liễu, Đào ( Chuyện kì ngộ ở trại Tây), Thị Nghi ( Chuyện yêu quái ở Xương Giang) mỗi người một cách khác nhau nhưng đều có kế hoạch từng bước gây sự chú ý và tìm cách quyến rũ các đối tượng. Có phải ngẫu nhiên chăng mà trên đường đi vào chợ Trung Ngộ ” hay gặp một người con gái xinh đẹp từ Đông thôn đi ra“? Thấy Trung Ngộ muốn kiếm lời khêu gợi thì nói với con hầu đêm nay sẽ lên chơi cầu Liễu Khê, gẩy đàn, than thở thiếu kẻ tri âm, đấy chính là tạo cơ hội cho Trung Ngộ có lí do gặp gỡ. Ngay trong cuộc chuyện trò đầu tiên, Nhị Khanh đã không ngần ngại bày tỏ mong muốn hoan lạc ân ái. Tính cách của nhân vật này rất phù hợp với suy nghĩ, quan điểm của nàng về cuộc đời, nhân sinh. Vì tính cách mạnh mẽ, quyết liệt ấy nên Nhị Khanh quyết bám đuổi Trung Ngộ đến cùng. Khi phát hiện ra sự thật, Trung Ngộ sợ hãi đến ” tất tả nhảy choàng qua“, Nhị Khanh vẫn thường qua lại ” có lúc đứng trên bãi sông gọi eo éo, có lúc đến bên cửa sổ nói thì thào” cho đến khi Trung Ngộ ôm quan tài nàng mà chết, cả hai tự do quấn quít bên nhau. Khát vọng tự do yêu đương bị cấm cản đã tạo thành phản ứng quyết liệt của đôi tình nhân ma này. Người ta thấy đôi trai gái ” dắt tay nhau đi đôi“, để ” thân thể lõa lồ mà cùng nhau cười đùa nô giỡn “, ngang nhiên, công khai ngay nơi cửa chùa.

Tính cách mạnh mẽ, quyết liệt của Thị Nghi – yêu quái ở Xương Giang lại được biểu hiện một cách khác. Bởi phải chết đau đớn, oan ức, hồn ma Thị Nghi hiện về tác oai tác quái, dâm sát kẻ có vai vế, bóc lột người có tiền của. Bị dân làng tán xương vứt xuống sông, ả lại hiện thành một người con gái xinh đẹp nói dối Hoàng – một người lạ đi ngang qua vùng – để chàng vớt hài cốt, lại còn táng cẩn thận ở bên sông. Sợ đạo sĩ phát hiện, bị lộ tẩy thân phận, nàng giả vờ cả giận, lấy gậy đập vỡ chai thuốc, mắng vị đạo sĩ. Trúng bùa, Thị Nghi phải chết lần nữa. Nhưng ả vẫn tìm cách thoát được và trả thù Hoàng: kiện chàng dưới Minh ti. Tính cách quyết liệt báo oán của Thị Nghi có phần giống Hàn Than nhưng có phần tàn nhẫn hơn bởi Hàn Than đầu thai để trả thù kẻ đã gây ra đau khổ cho mình còn Thị Nghi mưu hại người có ơn sâu, lại kết thành vợ chồng với ả. Cho nên, qua tính cách của nhân vật, có thể kết luận tính cách “yêu quái” ở Thị Nghi đậm hơn ở Nhị Khanh, Hàn Than; tính cách của Nhị Khanh, Hàn Than mang tính người hơn. Vì thế, truyện cũng mang tính nhân văn, nhân bản hơn.

Như vậy, trong Truyền kì mạn lục, một số nhân vật ma quái đã có nét tính cách riêng, tuy nhiên đó vẫn chỉ là một vài nét miêu tả “điểm xuyết” chưa thể coi là những tính cách văn học thật sự.

2.2.5. Hành động 2.2.5.1. Hưng yêu tác quái

Như vậy, dù ít hay nhiều tất cả các nhân vật ma quái đều gây tai họa, thiệt hại cho con người. Cho nên từ “yêu quái” không chỉ dùng như danh từ mà còn được dùng như tính từ để chỉ sự độc ác, hại người.

2.2.5.2. Che giấu hành tung

Một khi chân tướng sắp bị lộ các nhân vật ma quái thường tìm mọi cách trấn áp. Sợ vị đạo sĩ đến xem bệnh cho Hoàng phát hiện ta thân phận của mình, Thị Nghi mắng đuổi đạo sĩ, đánh động vào tình nghĩa vợ chồng để Hoàng không tin theo ” Anh chàng huyễn thuật này ở đâu đến đây ly gián vợ chồng ta, chia rẽ nhà cửa ta“. Trường hợp tương tự, khi bị Quý Ly nghi ngờ thì hai tú tài và xử sĩ do vượn và cáo hóa thành liền giả vờ cả giận cho rằng Quý Ly ghen người hiền, ghét người tài làm ông ta phải ” đổi nét mặt để xin lỗi “.

2.2.5.3. Hoan lạc ái ân

Hành động của nhân vật ma quái được các tác giả Thánh Tông di thảo và Truyền kì mạn lục miêu tả tỉ mỉ hấp dẫn nhất lại là những cuộc hoan lạc ái ân giữa một bên là nhân vật ma quái, một bên là con người.

Không dừng lại ở chuyện tình giữa người và ma, Nguyễn Dữ còn miêu tả cuộc tình của hai hồn ma với nhau. Trình Trung Ngộ, không cưỡng lại được tiếng gọi tình yêu của Nhị Khanh, cuối cùng đã ôm lấy quan tài Nhị Khanh mà chết để được yêu đương công khai hơn, tự do hơn, táo bạo hơn ” một đôi trai gái, thân thể lõa lồ mà cùng nhau cười đùa nô giỡn “.

Nhân vật Ngư Nương trong Chuyện yêu nữ châu Mai không tìm vui thú ở chốn làng chơi mà chỉ hướng về mối duyên cũ với chồng xưa. Hành động của nữ yêu tinh cũng không nằm ngoài sự khao khát tình yêu, hạnh phúc lứa đôi. Có thể nói, đi tìm vui thú vui say, hạnh phúc lứa đôi là một trong những đặc trưng của nhân vật ma quái trong Thánh Tông di thảo và Truyền kì mạn lục. Điểm đặc biệt là trong cả hai tác phẩm khảo sát, những nhân vật chỉ tìm đến nỗi niềm hoan lạc ái ân bởi lòng tham dục đều là nhân vật nam còn những nhân vật tìm đến chuyện ái ân như một biểu hiện của khát vọng tình yêu, hạnh phúc đều là nhân vật nữ. Số lượng nhân vật ma quái là nam trong nhóm chuyện tình giữa người và nhân vật ma quái cũng ít hơn hẳn số lượng nhân vật ma quái là nữ. Điều này phải chăng ẩn chứa một quan điểm của các tác giả truyền kì về người phụ nữ và vấn đề giải phóng tình dục.

2.2.6.1. Hạnh phúc mong manh

Trong Thánh Tông di thảo và Truyền kì mạn lục, đôi khi nhân vật ma quái cũng có được những giây phút hạnh phúc. Nhị Khanh, Liễu Nhu Nương, Đào Hồng Nương từng có những phút giây ái ân thỏa mãn bên người tình Trung Ngộ, Hà Nhân. Một điểm đặc biệt trong cuộc tình giữa Hà Nhân và hai nàng Đào, Liễu: đây là cuộc tình tay ba, cũng có hờn giận nhưng chỉ là thoáng chốc, không có sự ghen tuông, ganh ghét mà rất đằm thắm, khăng khít. Liễu, Đào có thể xem là hai nhân vật nữ ma quái hạnh phúc nhất trong Thánh Tông di thảo và Truyền kì mạn lục. Bởi dẫu Hà Nhân phát hiện ra bấy lâu mình đã đánh bạn với giống ma quái nhưng không vì thế mà kinh sợ, khinh rẻ, ruồng rẫy hai nàng. Không chỉ thế, Nhân còn đem bán áo (bởi Nhân là nho sinh nghèo ” lưng không túi rỗng“) để lấy tiền làm cỗ cúng hai nàng. Trong bài văn tế Nhân vẫn dành cho hai nàng những lời ca ngợi đẹp nhất ” Sắc nọ hẳn không hai / Tài này đành có một“, những lời thương cảm não nề nhất ” Ngọc lấp thảm thương / Hương vùi não nuột” và đặc biệt là nỗi đau xót, thương nhớ, nỗi hận biệt ly ” Hờn ly biệt để lòng này kèo cuột“. Chính bởi tình cảm của Hà Nhân mà thanh giá hai nàng càng bội tăng lên. Liễu, Đào là nhân vật ma quái duy nhất trong những câu chuyện tình giữa người với hồn ma nhận được sự thương tiếc, níu kéo của một người giao hoan cùng khi người này biết rõ chân tướng sự việc. Khi hai nàng hiện đến cảm tạ Nhân về bài văn tế chàng vẫn có ý níu hai nàng lại. Nhị Khanh lại đạt được hạnh phúc của mình một cách khác. Khi phát hiện ra sự thật, ban đầu Trung Ngộ sợ hãi, nhảy choàng ra khỏi. Phải đến khi nghe thấy tiếng Nhị Khanh tha thiết gọi Trung Ngộ mới vùng dậy có ý muốn theo nàng. Cuối cùng hai người cũng được tự do ở bên nhau khi cả hai đều là ma. Trong Chuyện cây gạo, không chỉ có chuyện tình giữa người và ma mà còn có cả chuyện tình giữa ma và ma. Hai hồn ma Trung Ngộ và Nhị Khanh luôn luôn ở bên cạnh nhau không lúc nào chia rời, khi thì ” dắt tay nhau đi dạo” khi thì ” thân thể lõa lồ cùng nhau cười đùa nô giỡn “.

Không chỉ dừng lại ở hạnh phúc ái ân, hồn ma Thị Nghi ( Chuyện yêu quái ở Xương Giang) có thể xem là may mắn hơn khi có hạnh phúc làm vợ. Nghe thấy tiếng khóc ai oán trong đêm, thương cô gái bơ vơ chịu nhiều đau khổ, Hoàng giúp nàng thu nhặt hài cốt cha mẹ đưa về quê, táng cẩn thận bên sông. Tuy chưa ân ái để truyền sức sống cho người đã chết, nhưng vì Hoàng đã không quản công sức, tiền của làm ơn nhục cốt sinh tử, khiến cho ” xương khô sinh thịt, người chết sống lại” [24]. Thị Nghi thành vợ Hoàng, cuộc sống vợ chồng gắn bó. Người vợ Thị Nghi chẳng những được chồng yêu thương, tình ái rất thắm thiết mà còn được tất cả họ hàng bạn bè khen ngợi. Những người phụ nữ trong Thánh Tông di thảo và Truyền kì mạn lục mấy ai được như thế.

Tuy nhiên hạnh phúc ấy lại rất ngắn ngủi, mong manh và dễ bị phá vỡ. Những chuyện tình giữa người và ma quái thường diễn ra trong thời gian rất ngắn, chỉ được hơn một tháng (hồn ma Nhị Khanh – Trung Ngộ, hồn ma Thị Nghi – Hoàng), dài nhất cũng là một năm (hồn hoa Liễu, Đào với Hà Nhân). Tuy nhiên, trong một năm ấy cũng không phải họ được ở bên nhau liên tục. Mới vui vầy được vài tháng, Hà Nhân phải theo lời cha mẹ về quê làm lễ cưới. Hai nàng làm hai bài ca tiễn biệt, bài nào cũng sầu cũng tủi:

Cỏ cây rầu rĩ tiêu sơ, Chàng về thiếp luống ngẩn ngơ tâm hồn.

(Bài ca của nàng Liễu)

Than ôi em hát một khúc chừ, nhớ thương khôn cùng …. Than ôi em hát hai khúc chừ, lệ châu lan tràn.

(Bài ca của nàng Đào)

Hà Nhân có thể vì hai nàng có thể hoãn hôn sự lại nhưng kì về của hai nàng thì không thể thay đổi. Cuộc chia tay giữa ba người thấm đầy nước mắt. Còn Trình Trung Ngộ đã phải đánh đổi cả mạng sống của mình để đổi lấy thời gian ở bên Nhị Khanh. Nhưng phải hóa thành ma để được tự do yêu thương, đấy có phải là hạnh phúc thực sự? Vả hạnh phúc ấy cũng không phải là mãi mãi, nó chỉ kéo dài thêm được mấy năm mà thôi. Những giây phút ngắn ngủi ấy so với cuộc đời thường dài mấy trăm mấy nghìn năm của ma quái thì càng ít ỏi lắm thay!

2.2.6.2. Trừng trị và bi kịch

Số phận của những nhân vật nữ hồn ma trong Truyền kì mạn lục lúc sống hay chết đều là bi kịch. Nhị Khanh ( Chuyện cây gạo) chết khi mới hai mươi tuổi. Đang ở độ tuổi trẻ trung, tràn đầy sức sống mà phải chịu làm một cái xác quàn ở ngoài đồng chịu cô đơn. Lời hồn ma Nhị Khanh nói với Trung Ngộ về quan điểm sống của mình chẳng phải rút ra từ chính cuộc đời bất hạnh của nàng đó sao ” Nghĩ đời người ta, thật chẳng khác gì giấc chiêm bao. Chi bằng trời để sống ngày nào, nên tìm lấy những thú vui. Kẻo một sớm chết đi, sẽ thành người của suối vàng, dù có muốn tìm cuộc hoan lạc ái ân, cũng không thể được nữa“. Gặp được Trung Ngộ thì lại bị bọn bạn buôn ngăn trở. Chỉ đến khi Trung Ngộ chết hai hồn ma mới được tự do yêu đương cười đùa, nô giỡn. Bi kịch trong thời đại ấy chính là ở chỗ không cho con người được tự do yêu đương, nên cả khi đôi tình nhân này đã hoá ma thì họ cũng bị truy cùng diệt tận, ” đào mả phá quan tài“, một nắm xương khô cũng phải chịu số phận bất hạnh. Linh hồn họ nhập vào cây gạo thì bị đạo nhân tiêu diệt. Lần này, vị đạo nhân đã chặn mọi đường thoát của Nhị Khanh và Trung Ngộ, mọi không gian mà hai hồn ma này nương náu đều bị yểm bùa “… viết ba đạo bùa, một đạo đóng vào cây gạo, một đạo thả chìm xuống sông còn một đạo đốt giữa trời” nên họ phải chấp nhận bị ” sáu bảy trăm lính đầu trâu gông trói mà dẫn đi “. Trong lúc yêu quái bị tiêu diệt người ta thường nghe thấy tiếng kêu khóc hay tiếng khóc y ỷ. Ma quái biết nói năng, biết ân ái thì cũng biết kêu khóc. Tiếng khóc ấy chẳng phải là tiếng khóc cho cuộc đời dở dang, cho số phận bi kịch của mình?

Nhân vật Đào Hàn Than trong Chuyện nghiệp oan của Đào thị là một trong những nhân vật có số phận bi kịch tiêu biểu nhất cho thân phận của người phụ nữ dưới chế độ phong kiến. Nàng đã phải trải qua bao kiếp nạn và mỗi lần lòng khao khát hạnh phúc mãnh liệt trỗi dậy là mỗi lần nàng lại bị xã hội vùi dập thêm một lần nữa. Khi đã biến thành ma quỷ, nàng vẫn bị những thế lực thù địch truy sát đến tận cùng, phải chết oan ức, thảm khốc đến hai lần. Long Thúc, Long Quý (do Hàn Than và Vô Kỷ đầu thai) bị Ngụy Nhược Chân nhờ sư cụ Pháp Vân diệt trừ. Không chỉ diệt trừ Long Thúc, Long Quý mà sư cụ Pháp Vân còn cho Nhược Chân hòn đá để ” hễ thấy loài yêu quái biến ra vật gì, kịp lấy đá này mà ném thì những mối thừa của tai họa sẽ dứt được hết “. Phải chăng bởi hành động của Hàn Than và Vô Kỷ khi sống đã vi phạm nghiêm trọng những luật lệ kỉ cương của xã hội và tôn giáo nên nhất định sẽ bị trừng trị một cách triệt để?

Như vậy, tất cả ma quái trong Thánh Tông di thảo và Truyền kì mạn lục đều không có kết thúc tốt đẹp. Số phận nhiều nhân vật còn bi thảm đến mức phải chết hai lần như Hàn Than, Nhị Khanh, Thị Nghi. Vậy là làm người đã bất hạnh, làm ma những mong trì níu lại chút hạnh phúc riêng mình, thì còn bị dày xéo dập vùi đến mức thê thảm hơn. Truyện truyền kì đoạn tuyệt với kiểu truyện kết thúc có hậu của truyện cổ tích, tiểu thuyết lịch sử và tài tử giai nhân. Hầu như các truyện truyền kì về nhân vật ma quái ở các nền văn học khác cũng đều kết thúc một cách đen tối. Đây là bước trưởng thành vượt bậc của truyện truyền kì, khiến nó rất gần với bi kịch và tiểu thuyết hiện đại.

Những lực lượng tham gia vào việc trừng trị yêu quái là Diêm Vương, Đức Vua dưới thủy cung, kiếm khí của thần linh (Đổng Thiên Vương) và cả con người. Theo quan niệm dân gian, Phật tử và Đạo nhân là những người có khả năng hàng yêu diệt quái. Trong hai tập truyện này ta bắt gặp những nhà sư, đạo nhân, đạo sĩ giúp người dân diệt trừ yêu quái. Nhưng bên cạnh đó con người bình thường cũng có thể chiến thắng, diệt trừ ma quái. Đấy là nhân vật nhà vua trong những truyện của Thánh Tông di thảo, là chàng áo vải Tử Văn ( Chuyện chức phán sự đền Tản Viên), thậm chí chỉ là một người thợ săn ( Chuyện cái chùa hoang ở Đông Triều).

Nhân vật ma quái xuất hiện với một số lượng đông đảo trong nhiều thiên truyện ở hai tập Thánh Tông di thảo và Truyền kì mạn lục chứng tỏ đây là một trong những loại nhân vật đặc trưng của thể loại. Nguồn gốc của nhân vật ma quái trong hai tập truyện hết sức đa dạng từ thần, Phật đến con người và cả đồ vật, con vật, cây cối… Nguyên nhân và con đường trở thành ma quái của các nhân vật ma quái cũng rất phong phú, không nhân vật nào giống nhân vật nào nhưng tất cả đều có nội tình, oan khuất mà nhiều nhất là vì lòng tham dục, đặc biệt là ham mê luyến ái. Nhân vật ma quái có ngoại hình biến huyễn đủ kiểu, hay hóa thành người vạm vỡ tuấn tú hoặc xinh đẹp tuyệt trần. Có những nhân vật quái lạ, kì dị, đưa người đọc đến một thế giới kì ảo khác với thế giới con người đang sống nhưng cũng có những nhân vật ma quái rất gần gũi với con người, có những suy nghĩ, hành động, tính cách như con người. Một số nhân vật bắt đầu được chú ý khắc họa về suy nghĩ, tính cách, tâm lí tuy chưa hoàn toàn rõ nét. Những hành động chủ yếu của nhân vật ma quái được miêu tả trong Thánh Tông di thảo và Truyền kì mạn lục là hưng yêu tác quái và say sưa trong hoan lạc ái ân. Trong hai tập truyện này đôi khi nhân vật ma quái cũng có được những giây phút hạnh phúc dù ngắn ngủi, mong manh lại luôn bị cản trở. Tuy nhiên, đa số các nhân vật ma quái này đều có số phận bất hạnh, kết thúc truyện thường bị tiêu diệt hoặc trừng trị.

Trích từ “Nhân vật ma quái trong Thánh Tông Di Thảo và Truyền Kì Mạn Lục” – Đặng Thị Thanh Ngân

Nguồn: Tạp chí Văn hóa Nghệ An

Đặt sách Thánh Tông di thảo tại: https://www.hangcao.info/san-pham/thanh-tong-di-thao/

Đặt sách Truyền kỳ mạn lục tại: https://www.hangcao.info/san-pham/truyen-ky-man-luc/

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Lại Nguyên Ân (chủ biên) (2001), Từ điển văn học Việt Nam từ nguồn gốc đến hết thế kỉ XIX, NXB Đại học Quốc gia, Hà Nội.

Trần Lê Bảo (2002), Giáo trình Văn học châu Á 1, NXB Giáo dục, Hà Nội.

Phan Kế Bính (2006 – tái bản), Việt Nam phong tục, NXB Văn học, Hà Nội.

Đỗ Hữu Châu (2007), Đại cương Ngôn ngữ học, tập 2, NXB Giáo dục, Hà Nội.

Nguyễn Đổng Chi (1958), Sơ thảo lịch sử văn học Việt Namquyển II, NXB Văn – Sử – Địa.

Nguyễn Đổng Chi (2000), Kho tàng truyện cổ tích Việt Nam(5 tập), NXB Văn học, Hà Nội.

Nguyễn Huệ Chi (chủ biên) (1999), Truyện truyền kì Việt Nam(tập 2, tập 3), NXB Giáo dục, Hà Nội.

Nguyễn Huệ Chi (2003), “Mấy đặc trưng loại biệt của văn học Việt Nam từ thế kỉ X đến thế kỉ XIX”, Tạp chí Văn học, số 5.

Trần Bá Chí (2006), “Về sáchThánh Tông di thảo“, Tạp chí Hán Nôm, số 5.

Jean Chevalier, Alain Gheerbrant (2002), Từ điển biểu tượng văn hóa thế giới, NXB Đà Nẵng.

Thiều Chửu (1998), Hán Việt tự điển, NXB tp Hồ Chí Minh.

Nguyễn Văn Dân (2004), Phương pháp luận nghiên cứu văn học, NXB Văn học, Hà Nội.

Nguyễn Thị Dung (2011), Tìm hiểu thế giới nhân vật kì ảo trong kho tàng truyện cổ tích các dân tộc ít người Việt Nam, Báo cáo tổng kết đề tài nghiên cứu khoa học, Đại học Sư phạm Hà Nội, Hà Nội.

Phan Cự Đệ (chủ biên) (2004), Văn học Việt Nam thế kỉ XX – những vấn đề lịch sử và lí luận, Chương Truyện ngắn Việt Nam thế kỉ XX, NXB Giáo dục, Hà Nội.

Lê Văn Đức, Lê Ngọc Trụ (1970), Việt Nam tự điển,Nhà sách Khai Trí, Sài Gòn.

JA Gurevich (1996), Các phạm trù văn hóa trung cổ, NXB Giáo dục, Hà Nội.

Mai Xuân Hải (biên soạn) (1998), Lê Thánh Tông – thơ văn và cuộc đời, NXB Hội nhà văn, Hà Nội.

Lê Bá Hán, Trần Đình Sử, Nguyễn Khắc Phi (đồng chủ biên) (2009), Từ điển thuật ngữ văn học, NXB Giáo dục, Hà Nội.

Nguyễn Thị Việt Hằng (2006), Nghiên cứu giá trị nội dung và nghệ thuật của Thánh Tông di thảo, Luận văn Thạc sĩ Khoa học Ngữ văn, Đại học Sư phạm Hà Nội, Hà Nội.

Đỗ Đức Hiểu, Nguyễn Huệ Chi, Phùng Văn Tửu, Trần Hữu Tá (chủ biên) (2003), Từ điển văn học (Bộ mới),NXB Thế giới, Hà Nội.

Cù Hựu, Nguyễn Dữ (1999), Tiễn đăng tân thoại – Truyền kì mạn lục, NXB Văn học, Hà Nội.

Trần Đình Hượu (1995), Nho giáo và văn học Việt Nam trung cận đại, NXB Văn hóa thông tin, Hà Nội.

Bửu Kế (1999), Từ điển Hán – Việt từ nguyên, NXB Thuận Hóa, Huế.

Đinh Thị Khang (2007), “So sánh chuyện tình giữa Người và Hồn ma trong “Tiễn đăng tân thoại” và “Truyền kì mạn lục“, Tạp chí Văn học, số 4.

Toàn Huệ Khanh (2004), Nghiên cứu so sánh tiểu thuyết truyền kì Hàn Quốc – Trung Quốc – Việt Nam thông qua Kim Ngao tân thoại, Tiễn đăng tân thoại và Truyền kì mạn lục,NXB Đại học Quốc gia Hà Nội.

Đinh Gia Khánh, Bùi Duy Tân, Mai Cao Chương (1997), Văn học Việt Nam (Thế kỷ X – nửa đầu thế kỷ XVIII), NXB Giáo dục, Hà Nội.

Lê Kinh Khiên (1980), “Một số vấn đề lý thuyết chung về mối quan hệ văn học dân gian – văn học viết”, Tạp chí Văn học, số 1.

Nguyễn Văn Khôn (1960), Hán Việt từ điển, Nhà sách Khai Trí, Sài Gòn.

Ngô Tự Lập (1999), “Ma với tư cách là nhân vật văn học”, https://www.viet-studies.info/NgoTuLap_Ma.htm

Lưu Sơn Minh (biên soạn) (2003), Truyện không nên đọc lúc giao thừa, NXB Văn học, Hà Nội.

Nguyễn Đăng Na (1999), Văn xuôi tự sự Việt Nam trung đại, tập 1, NXB Giáo dục, Hà Nội.

Nguyễn Đăng Na (2007), Con đường giải mã văn học trung đại Việt Nam, NXB Giáo dục, Hà Nội.

Nguyễn Đăng Na (chủ biên) (2007), Giáo trình Văn học trung đại Việt Nam tập 2, NXB Đại học Sư phạm, Hà Nội.

Trần Nghĩa (chủ biên) (1995), Tổng tập tiểu thuyết chữ Hán Việt Nam, NXB Thế giới, Hà Nội.

Trần Ích Nguyên (2000), Nghiên cứu so sánh Tiễn đăng tân thoại và Truyền kì mạn lục, NXB Văn học, Hà Nội.

Trần Thị Hải Ninh (1999), Bước tiến của thể loại truyện ngắn truyền kì Việt Nam qua Truyền kì mạn lục của Nguyễn Dữ, Luận văn Thạc sĩ Khoa học Ngữ văn, Đại học Sư phạm Hà Nội, Hà Nội.

Hoàng Phê (chủ biên) (2009), Từ điển Tiếng Việt, TT Từ điển học – NXB Đà Nẵng.

N Pospelov (1992), Dẫn luận nghiên cứu văn học, tập 2, NXB Giáo dục, Hà Nội.

Phùng Quý Sơn (biên soạn) (1995), Đường đại truyền kì, NXB Đồng Nai.

Trần Đình Sử (2005), Thi pháp văn học trung đại Việt Nam, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội.

Trần Đình Sử (2006), Giáo trình dẫn luận thi pháp học, NXB Giáo dục, Hà Nội.

Bùi Duy Tân (biên soạn) (2007), Lê Thánh Tông về tác gia và tác phẩm, NXB Giáo dục, Hà Nội.

Trần Thị Băng Thanh (1999), Những nghĩ suy từ văn học trung đại, NXB Khoa học xã hội, Hà Nội.

Vũ Thanh (1994), “Những biến đổi của yếu tố “kì” và “thực” trong truyện truyền kì Việt Nam”, Tạp chí Văn học, số 6.

Vũ Thanh (1996), “Thánh Tông di thảo– Bước đột khởi trong tiến trình phát triển của thể loại truyện ngắn Việt Nam trung đại”, Tác phẩm mới, số 8.

Vũ Thanh (2011), “Đóng góp của Nguyễn Dữ cho thể loại truyện truyền kì Đông Á”, https://vienvanhoc.org.vn

Vương Thị Phương Thảo (2011), Văn học Việt Nam thế kỉ XVIII – đầu XIX với vấn đề cái chết, Luận văn Thạc sĩ Văn học Việt Nam, Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội.

Trần Ngọc Thêm (1999), Cơ sở văn hóa Việt Nam,NXB Giáo dục, Hà Nội.

Trần Nho Thìn (2008), Văn học trung đại Việt Nam dưới góc nhìn văn hóa, NXB Giáo dục, Hà Nội.

Lương Thị Huyền Thương (2009), Đặc điểm truyện truyền kì Việt Nam thế kỉ XVIII – nửa đầu thế kỉ XIX, Luận văn Thạc sĩ Khoa học Ngữ văn, Đại học Khoa học xã hội và nhân văn, Hà Nội.

Trần Minh Thương (2011), “Ma quỷ trong văn học Việt Nam”, www.vanchuongviet.org

Todorov (2004), Dẫn luận về văn chương kì ảo, NXB Đại học Sư phạm, Hà Nội.

Lê Thánh Tông (2001), Thánh Tông di thảo,Nguyễn Bích Ngô dịch và chú thích, Phạm Văn Thắm giới thiệu, NXB Văn học, Hà Nội.

Bùi Thanh Truyền (2011), “Hành trình của nhân vật ma trong văn học Việt Nam”, Tạp chí Văn học, số 3.

Trần Ngọc Vương (1997), Văn học Việt Nam dòng riêng giữa nguồn chung, NXB Giáo dục, Hà Nội.

Trần Ngọc Vương (chủ biên) (2007), Văn học Việt Nam thế kỉ X – XIX, những vấn đề lí luận và lịch sử, NXB Giáo dục, Hà Nội.

Thân Tải Xuân (1998), Thọ Nhân (dịch), “Đạo giáo và truyền kì đời Đường”, Tạp chí Hán Nôm, số 4.

Lê Thu Yến (tuyển chọn) (2003), Văn học Việt Nam – Văn học trung đại những công trình nghiên cứu, NXB Giáo dục, Hà Nội.

Phạm Thu Yến (chủ biên) (2004), Giáo trình Văn học dân gian, NXB Đại học Sư phạm, Hà Nội.

Bạn đang đọc nội dung bài viết Đọc Hang Động Ma Quái / 2023 trên website Duhoceden.com. Hy vọng một phần nào đó những thông tin mà chúng tôi đã cung cấp là rất hữu ích với bạn. Nếu nội dung bài viết hay, ý nghĩa bạn hãy chia sẻ với bạn bè của mình và luôn theo dõi, ủng hộ chúng tôi để cập nhật những thông tin mới nhất. Chúc bạn một ngày tốt lành!